6 Eylül 2026 , Pazar
Türk ve Türkiye Tarihi
Türk ve Türkiye tarihi, Orta Asya’nın bozkırlarından başlayıp Avrasya coğrafyasına, Anadolu’ya ve günümüz modern dünyasına uzanan binlerce yıllık devasa bir kronolojiye sahiptir.
1. Orta Asya ve İslam Öncesi Türk Tarihi
Türk adı tarihte ilk kez Çin kaynaklarında ("T'u-chüeh") geçmiş, bilinen ilk teşkilatlı Türk devleti ise Büyük Hun İmparatorluğu (MÖ 220) olmuştur.
Mete Han (MÖ 209):
Onlu ordu sistemini kurarak Türk askeri teşkilatının temelini attı. Göktürkler (552):
Tarihte "Türk" adını ilk kez resmi devlet adı olarak kullanan devlettir. II. Göktürk Dönemi'nde dikilen Orhun Abideleri (720-735), Türk dilinin ve siyasi anlayışının bilinen en eski yazılı belgeleridir. Uygurlar (744):
Göçebe yaşamdan yerleşik hayata geçerek tarım, şehirleşme ve matbaa konularında önemli adımlar attılar.
2. İslamiyet’in Kabulü ve Ön Asya’ya Yayılış
Türkler, 751 Talas Savaşı’ndan itibaren kademeli olarak İslamiyet’i benimsemeye başladılar.
Karahanlılar (840):
Orta Asya'da kurulan ilk Müslüman Türk devletidir. Gazneliler (963):
İslamiyet’in Hindistan coğrafyasına yayılmasında öncü rol oynadılar. Büyük Selçuklu Devleti (1037):
Tuğrul ve Çağrı Beyler önderliğinde kurulan imparatorluk, Alp Arslan komutasında 1071 Malazgirt Zaferi ile Anadolu’nun kapılarını Türklere açtı.
3. Türkiye Tarihinin Başlangıcı: Anadolu Selçukluları ve Beylikler
Malazgirt'in ardından Anadolu'da I. Dönem Türk Beylikleri (Saltuklular, Danişmentliler vb.) kurulurken, 1077'de Kutalmışoğlu Süleyman Şah tarafından Anadolu (Türkiye) Selçuklu Devleti kuruldu.
Anadolu Selçukluları, Haçlı Seferleri'ne karşı direnmiş ve Anadolu'yu uluslararası bir ticaret merkezine dönüştürmüştür.
1243 Kösedağ Savaşı'nda
Moğollara yenilen Selçukluların zayıflamasıyla Anadolu’da Karamanoğulları, Candaroğulları ve Osmanoğulları gibi II. Dönem Beylikleri türedi.
4. Osmanlı İmparatorluğu (1299–1922)
Söğüt merkezli küçük bir uç beyliği olarak kurulan Osmanlı Devleti, kısa sürede üç kıtaya yayılan bir cihan imparatorluğuna dönüştü.
| Dönem | Öne Çıkan Olaylar |
| Kuruluş ve Yükselme | • 1453: II. Mehmed (Fatih) İstanbul'u fethetti; Çağ kapandı. • 1517: I. Selim (Yavuz) Mısır Seferi ile Halifeliği devraldı. • I. Süleyman (Kanuni) döneminde imparatorluk zirveye ulaştı. |
| Arayış ve Duraklama | • Coğrafi Keşifler ve Avrupa'daki bilimsel atılımlar karşısında askeri ve ekonomik dengeler bozuldu. • 1699 Karlofça Antlaşması ile geniş çaplı ilk toprak kaybı yaşandı. |
| Modernleşme ve Dağılma | • 1839 Tanzimat ve 1856 Islahat Fermanları ile Batılılaşma adımları atıldı. • 1876 ve 1908 Meşrutiyet ilanları ile parlamenter sisteme geçildi. • I. Dünya Savaşı (1914-1918) sonrası imzalanan Mondros ve Sevr antlaşmaları devleti fiilen sona erdirdi. |
5. Türkiye Cumhuriyeti (1923–Günümüz)
Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde başlatılan Milli Mücadele zaferle sonuçlanarak bağımsız Türkiye Devleti ilan edildi.
Milli Mücadele (1919-1922): 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkış, Amasya, Erzurum ve Sivas Kongreleri;
23 Nisan 1920'de TBMM'nin açılışı ve Büyük Taarruz ile vatanın kurtarılması. Kuruluş devrimi (1923):
24 Temmuz Lozan Antlaşması ve 29 Ekim Cumhuriyet'in ilanı. Siyasi, hukuki, toplumsal ve harf devrimleri ile modern bir laik ulus-devlet inşa edildi. Çok Partili Dönem ve Modern Çağ: 1946'da çok partili hayata geçiş, 1952'de NATO üyeliği. Türkiye günümüzde bölgesinde ve dünyada etkin bir aktör olarak varlığını sürdürmektedir.
